Bác hàng xóm… thêm mới vào đủng đỉnh.

Bác Chí đã nhớ ra bệnh nhân này. Đấy có thể gọi là những việc “có tên”. Chính mắt tôi thấy bác Chí quăng vợt chạy đến, đặt ông nằm ngửa, rồi cúi xuống ghé mồm mình vào mồm ông hà hơi thổi ngạt liên tiếp. Ông nghiêm mặt trả ngay lại tôi gói tiền. Khi nghe mình giới thiệu: tôi là Chí, đã cấp cứu, mổ cho ông tại Viện 103 đây. Chí đã tiến hành ca mổ trong nhiều giờ.

Chúa luôn ở trong lòng cháu. Chú là Chúa của cháu, đã tái sinh cháu lần thứ hai! Khi chị Lộc về rồi, tôi hỏi bác Chí, chắc hẳn thời gian qua có nhiều trường hợp bệnh nhân tìm đến thầy thuốc như thế này? Bác gật đầu, còn nói thêm là, từ ngày về nghỉ bác cũng có nhiều dịp thăm lại những người mình đã cứu chữa.

Cuối năm 1971, BS. Có người tốt đến thế là cùng. Quan hoài đến các điều rất thiết thực trong từng lớp, cuốn “Đề phòng những tai nạn trong cuộc sống hiện đại” của bác được Nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành năm 2001, biểu lộ ngắn gọn, dễ hiểu cách sơ cứu tại chỗ các tai nạn thường gặp như: sốc chấn thương, chấn thương sọ não, giập não, chấn thương vùng bụng, gãy xương sống, gãy kín xương đòn, cấp cứu chết trôi, tai nạn bị vùi lấp.

Chị Lộc đã đi lại được, song thể trạng vẫn yếu, cần được mổ tiếp. Bệnh tôi đỡ trông thấy, giờ đi lại ngon lành.

Bác luôn coi việc mình làm là trách nhiệm, là y đức. Nhiều nhà khoa học tuổi cao, còn minh mẫn như bác vẫn nghiêm túc tham dự công việc đào tạo lớp trẻ như thế. Tôi ra ủy ban lĩnh lương hưu, trên đường về vấp hòn đá ngã vỡ xương quai hàm, nằm quay lơ tưởng chết. Mình lấy trong túi tặng ông một tượng gỗ khá to, tạc con đại bàng dang rộng đôi cánh, bảo: đồng chí tiểu đoàn trưởng xe Trường Sơn ơi, đồng chí là đại bàng không bao giờ chịu gãy cánh đâu! Đã có nhiều cuộc gặp lại đầy tình người xúc động như thế.

Khi nghe tôi “phỏng vấn” điều thắc mắc trên thì bác cười, bảo ngay: - Mình vẫn làm thêm khối việc đấy chứ. Nói chuyện với bác, tôi phát hiện được một điều này nữa: thời kì qua, bác còn âm thầm làm nhiều việc “không tên” khác. Song, vẫn chưa thể hiểu hết thực hư lời dương gian đồn đại về “ông đủng đỉnh việc đời”.

Ông hỏi về vết sẹo dài trên đầu chị, được nghe kể lại chuyện của hơn bốn mươi năm trước. Ông khăng khăng xương, khâu vết thương tại chỗ. Mình sực nhớ ra: năm ấy chính mình đã lấy mảnh đạn trong cột sống cho ông ấy, một tiểu đoàn trưởng xe bị thương trên đường Trường Sơn. Chia tay, chị Lộc xúc động nói với bác Chí: - Chú ạ, cháu theo đạo Thiên Chúa.

BS. Run rủi thế nào đúng lúc vợ chồng ông Chí đi bộ thể dục qua. Tôi hiểu: với bác, giúp người, vì người là niềm vui, là hạnh phúc của đời mình! Hà Nội 7/5/2010 Phạm Quang Đẩu. Chị ngập ngừng hỏi: - Thưa, chú là thầy thuốc Trần Mạnh Chí ở Viện Quân y 103? - Đúng rồi - chủ nhà mời khách ngồi, hỏi tiếp - Chị gặp tôi có việc gì? Người nữ giới rơm rớm nước mắt, liền bước đến nắm chặt tay bác, nghẹn ngào nói: - Thưa chú, cháu tên Lộc, được chú cứu sống hồi năm 1968 do bom ở Xuân mai kia ạ.

Rồi chị xuất viện, sức khỏe dần bình phục. Chí từ chiến trường ra. Nhưng ông N. Tôi đến chơi nhà bác. Sau đó tôi đi viện. Vẫn không qua khỏi vì bị lụt não quá nặng. Mới lại, cô y tá trẻ khi tiêm cứ lóng nhóng, cô thú thực, vị trí tiêm khó, phải là người nhiều kinh nghiệm mới làm được việc này. Chúng tôi đang nói chuyện thì có khách đến.

Hôm đưa tang tôi đi cạnh bác Chí, bà vợ ông N. Vậy nên, đến lúc có quyền nghỉ ngơi, hưởng sự nhàn hạ nhưng bác vẫn không nghỉ, lặng thầm làm tiếp những việc có thể làm mà không đòi hỏi một sự đãi ngộ nào.

Tôi nghĩ ngay đến thầy thuốc Chí ở gần nhà, liền hỏi, người như ông ấy làm thay cô có được không? Cô bảo, bác ấy là thầy của thầy cháu, sao không được. Hôm rồi, có một cụ là lão thành cách mạng ở gần nhà, đến nhập bọn với cánh chúng tôi đang lúc ngồi “buôn”.

Có mấy bữa liền da. Đúng lúc tôi được lĩnh khoản tiền do tham dự tiền khởi nghĩa, mới lẳng lặng sang gặp, muốn biếu ông một ít, gọi là món quà ơn cứu mạng. Đã hết lời cảm tạ, mà bác ấy vẫn tỏ ra áy náy như thể mình có lỗi. Chính tay bác mổ lại. Đi lại cách rách quá. Thế là tôi đến nhờ. Toàn là của những người trong khu hoặc đoàn thể phường, quận nhờ.

Cả tháng trời ẽo ẹt như vậy, mà ông chẳng nề gì. Làm ở Văn phòng Chính phủ, sinh hoạt tổ hưu gần nhà bác Chí” - một vị nữa liền góp chuyện - “Buổi chiều đang chơi cầu lông bỗng gục tại chỗ.

Rồi còn xoa tim ngoài lồng ngực. Ai mà tính hết được trong vòng mười năm qua, bác đã có bao lăm cuộc đi trò chuyện sức khỏe; bao lăm lần khám bệnh; đọc đơn thuốc; đọc phim Xquang, phim citi; trả lời qua điện thoại cách phòng, chữa một bệnh cụ thể. Ông bà đều bất ngờ, vui. Bác Trần Mạnh Chí (người thứ ba từ trái sang) sau ngày nghỉ hưu đã đến thăm Trại thương binh nặng Liêm Cần (Hà Nam), gặp lại một thương binh nặng hạng 1/4 từng được bác mổ, điều trị.

Bệnh viện Việt Xô bắt hàng ngày phải đến tiêm phong bế vào vùng háng. Bà ngồi bên. Bác nói “làm cho vui”, thâm tâm tôi hiểu đấy hoàn toàn là trách nhiệm. Ngày đó, tàu bay Mỹ ném bom một trận địa pháo ở Xuân Mai, Hà Tây, chị Lộc là cấp dưỡng cho công trường gần đấy, bị mảnh bom vào đầu.

Người gần đây nhất, tiến sĩ Võ Tấn Sơn được bác chỉ dẫn lúc đã nghỉ hưu, đang phụ trách trọng trách Hiệu trưởng trường Đại học Y TP.

Ở Học viện Quân y Viện 103, các học trò do bác trực tiếp chỉ dẫn luận văn hồi đương nhiệm, nay đều đã thành chuyên viên đầu ngành, thay bác làm chủ nhiệm bộ môn ngoại tâm thần, như các đại tá, tiến sĩ: Vũ Hùng Liên, Bùi Thọ Lộ, Nguyễn Hùng Minh, Bùi Ngọc Tiến. Vẫn chưa yên tâm về ca sọ não rất nặng này, trước lúc xuất hành, bác đã dặn dò kỹ đồng nghiệp ở lại chăm nom chị. Ngay sau đó bác có lệnh đi B.

Các vị bảo thế có khó cho tôi không? Nghe vậy, một ông ngồi bên tôi nghiêng đầu, chỉ vào phía hàm trái của mình còn nhìn rõ vết khâu đang bôi nghệ vàng ươm, nói: - Cách đây mươi ngày. Tôi bị viêm khớp háng nặng.

Người bệnh tri ân với bác. Cụ kể: - Các vị ạ, tôi chịu ơn ông Chí nhiều quá mà chẳng biết cách nào báo bổ. Bệnh viện bảo may bác được cấp cứu kịp thời, không lệch xương, không nhiễm trùng, vết khâu đẹp. Vừa về nghỉ, bác đã sốt sắng cùng mấy đồng nghiệp trong khu tập thể như giáo sư Thực, giáo sư Mễ lập một tổ tư vấn sức khỏe tự nguyện.

Trần Mạnh Chí, ông vui vẻ bảo đó là người bạn quen biết và cho chị địa chỉ. Thế là mình tìm đến Đồng Xa. Và bác kể một chuyện diễn ra gần đây: - Mình xem Đài truyền hình Hà Nội có phóng sự “Hơn cả tình yêu”nói về bà Phạm Thị Tỵ ở Đồng Xa (Từ Liêm, Hà Nội), suốt 40 năm ròng chăm sóc chu đáo chồng là ông Trần Văn Huấn, thương binh nặng, mất 92% sức khỏe, bị vết thương cột sống, liệt nửa người.

Chị kể là, bao nhiêu năm hỏi thăm ân nhân của mình, hôm rồi tình cờ vào làm đầu ở một hiệu phố Khương Trung (Thanh Xuân, Hà Nội), đúng lúc người cha của chủ quán là một đại tá quân đội đã về hưu đang ngồi đấy. Ông ra hiệu bảo mình ngồi lại gần, cứ xoa xoa bàn tay mình, cười mà khóe mắt có giọt lệ ứa ra. Từ những chuyện hạ như vậy, tôi thêm cảm phục bác hàng xóm.

Hồ Chí Minh. Ông đỡ tôi dậy, rồi bảo bà Mai, vợ ông, chạy về nhà lấy bông băng, hộp kim chỉ khâu, dao mổ. Mới đây, ngành liên lạc tải còn cử người đến gặp, yêu cầu bác viết giúp ngành chuyên đề “Cấp cứu những tai nạn liên lạc trên đường xa trạm y tế” để phổ thông rộng cho các đoàn xe trên nhiều tuyến quốc lộ.

Ông đang nằm dài trên giường, tóc bạc phơ, tỉnh ngủ lắm. Hàng ngày ông mang đồ tiêm sang nhà tôi, quả mũi tiêm êm ái, mau chóng lắm. Bao lăm năm, hỏi thăm mãi, hôm rồi tình cờ cháu mới biết địa chỉ của chú. Ngoài những việc “ăn cơm nhà vác ốc hàng tổng” như thế, nếp viết lách từ hồi tại chức bác cũng không bỏ được. Đó là một nữ giới trạc ngoài năm mươi tuổi.

Khi nhắc đến tên BS. ”. Hướng dẫn nghiên cứu sinh này, chấm luận văn này, viết sách. Hôm qua mang quà sang cảm ơn, ông bà cứ chối đây đẩy. Gặp lại sức quen cũ, bác Trần Mạnh Chí rất vui. Làm cho vui ấy mà. Ông vui vẻ nhận lời ngay. Chị được đưa cấp cứu đến cơ sở sơ tán của Viện 103 đặt tại Cao Mật, Bình Đà (Hà Tây). Bác cũng tri ân với người bệnh.

“Ông N.