Giáo dục Singapore: “Dạy ít để học được nhiều”

Trong bài phát biểu nhân Quốc khánh 2004, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã nói: “Chúng ta phải dạy ít đi để sinh viên có thể học được nhiều hơn”. Câu nói có phần "vô lý" này giờ đây đã trở thành một chính sách quan trọng của hệ thống giáo dục Singapore. Tầm nhìn Vậy ý tưởng “dạy ít, học nhiều” ra đời trong hoàn cảnh nào? Một cột mốc quan trọng trong những canh tân giáo dục gần đây ở Singapore là tầm nhìn chiến lược “Nhà trường tư duy, quốc gia học tập” (Thinking Schools, Learning Nation) với vai trò định hướng đổi mới cho giáo dục từ năm 1997. “Nhà trường tư duy” là mô hình trường học - nơi tư duy sáng tạo, niềm ham mê học tập suốt đời và ý thức phụng sự Tổ quốc của học sinh được kích thích ngay từ tuổi nhỏ. Còn theo mô hình “quốc gia học tập”, học tập được coi là văn hóa nhà nước, trong đó mọi tầng lớp tầng lớp đều dồi dào tính sáng tạo và đổi mới. Dưới tầm nhìn của Chiến lược giáo dục, nhiều sáng kiến đa dạng đã được thực hiện trên từng góc cạnh của hệ thống giáo dục nhà nước. Năm 1997, chương trình “Giáo dục nhà nước” bắt đầu được thực hành với mục đích thắt chặt tinh thần dân tộc và củng cố niềm tin vào tương lai của người dân Singapore. Theo chiến lược “Dạy ít, học nhiều”, giáo dục Singapore tụ họp nâng cao chất lượng học tập của sinh viên bằng cách tạo thêm nhiều “khoảng trống” trong chương trình học để xuân đường có thể thực hành những kế hoạch giảng dạy riêng, cùng sinh viên định hình một môi trường GD riêng và bồi bổ nghiệp vụ. Với mô hình “Dạy ít, học nhiều”, kiểu học vẹt, học vì thành tích và phong cách giảng dạy “dành cho tất cả mọi người” sẽ bị loại bỏ. Thay vào đó, sinh viên sẽ chủ động hơn trong học tập, khám phá kiến thức chuẩn y các thí điểm, trải nghiệm thực tại, học các kỹ năng sống và xây dựng tư cách nhờ chiến lược đào tạo hiệu quả và sáng tạo. Ngoài ra, sinh viên cũng có thêm nhiều thời cơ học tập và rèn luyện toàn diện để phát triển tư duy, nhân cách và những tố chất để thành công trong tương lai. Để hỗ trợ việc đổi mới giáo dục, Bộ Giáo dục Singapore cam kết thực hiện những thay đổi về cấu trúc chương trình học và cung cấp những nguồn lực cần thiết. Bộ sẽ tăng cường tính linh hoạt, chủ động của các trường bằng cách rút gọn chương trình giảng dạy tới 10-20% để tạo “thời gian trống”. Bộ Giáo dục cũng giảm 2 giờ làm mỗi tuần cho mỗi thầy giáo để họ có thêm thời kì lên kế hoạch giảng dạy và trao đổi kinh nghiệm chuyên môn. Về tài chính, Bộ Giáo dục hỗ trợ các trường trang bị các lớp học đặc biệt phù hợp với cả hoạt động tập thể, hoạt động nhóm, “phố sinh thái” để học về khoa học tự nhiên, hoặc một hí viện để học nghệ thuật trình diễn. Kết quả của quá trình cải cách giáo dục kéo dài nhiều thập kỷ qua là, thay vì đưa rất nhiều người đi du học ở thời kỳ đầu phát triển, giờ đây chính là lúc Singapore xuất khẩu giáo dục như một hoạt động kinh tế thực thụ. Còn khối ngoài công lập được tạo điều kiện phát triển, nhất là khuyến khích việc liên thông, liên kết với nước ngoài, mời gọi các trường đại học danh tiếng quốc tế đặt chi nhánh. Chính những điều này cuộn người học và cũng chính đối tác liên kết sẽ buộc cơ sở giáo dục trong nước nâng cao chất lượng cũng như cơ sở vật chất. Để khuyến khích sinh viên các nước đến du học, bộ phận xúc tiến du học (thuộc Tổng cục Du lịch Singapore) có nhiều chương trình nhằm quảng bá cho việc vấn du học sinh đến đảo quốc này. Chính phủ Singapore mời rất nhiều đoàn nhà báo về giáo dục, các công ty du học các nước đến tìm hiểu. Một trong những điển hình của chính sách cuốn sinh viên là các khu ký túc xá dành cho sinh viên ngoại quốc gần như các khu Resort gồm hồ bơi, siêu thị, điểm truy cập Internet, phòng nghỉ 2 giường có máy lạnh, tủ lạnh, nước nóng lạnh.... Các khu ký túc xá này có tiêu chuẩn cao vì đây là tổ hợp kiến trúc do tư nhân đầu tư kinh doanh. Thực tế đào tạo Ở Singapore, quá trình cách tân giáo dục đã thực hành hơn 20 năm qua. Đối với Singapore, ở mỗi giai đoạn đều có một chiến lược phát triển giáo dục nhất định, nhưng tuổi nào thì cũng bám lấy tiêu chí nhu cầu của xã hội đối với đào tạo. Từng lớp đang cần người làm thuê việc gì thì dài đào tạo ngành nghề đó. Một ngành học mới của một trường luôn căn cứ từ nhu cầu thực tế của xã hội, nên sinh viên tốt nghiệp rất dễ dàng tìm được việc làm. Mỗi trường đại học của Singapore, dù trường công hay trường tư, luôn có một trọng điểm tham vấn việc làm và trợ giúp sinh viên tập sự tại các công ty. Bản thân các trường đại học có sự gắn bó chém với các doanh nghiệp, công ty can hệ đến ngành nghề đào tạo. Bên cạnh đó các trường luôn có các hội thảo về việc làm để sinh viên tiếp cận dễ dàng hơn. Giáo dục Singapore được chia thành hai khu vực, gồm trường công và trường tư. Các trường công thuộc sự quản lý của Bộ Giáo dục và được Chính phủ tương trợ tài chính nên việc mở một ngành học mới hay thành lập một trường mới luôn phải qua nhiều khâu khác nhau. Các trường tư thì đơn giản hơn về mặt thủ tục vì họ tự túc về mặt tài chính. Tuy nhiên để mở ra những ngành học mới, thành lập những trường mới, các tổ chức giáo dục tư nhân phải nghiên cứu kĩ, dò xét và dự đoán được những ngành học có khả năng vấn sinh viên dựa trên nhu cầu của xã hội, của nền kinh tế và xu hướng giáo dục trong nước, của thế giới. Tựu chung, các tiêu chí để mở ngành hay thành lập trường được quản lý chặt chẽ, thậm chí là khắt khe, ngoài việc đáp ứng đúng nhu cầu của thị trường, còn phải đáp ứng đầy đủ những yêu cầu về chất lượng của nền giáo dục Singapore. Tỉ dụ muốn mở ngành đào tạo bác sĩ y khoa, cơ sở đào tạo phải có đủ số lượng giáo sư giảng dạy trong ngành Y tế, đủ cơ sở vật chất cho sinh viên nghiên cứu. Muốn mở khoa báo chí, giáo viên phải đã làm việc hoặc đang công tác tại một tòa soạn báo chí, có kinh nghiệm nghề nghiệp trong phỏng vấn, thu thập thông tin, viết bài. Có thể nói, ngày nay giáo dục đang là một thế mạnh đích thực của Singapore. Nó không chỉ tạo ra nguồn nhân công đáp ứng mọi nhu cầu của giang san, mà còn là nguồn thu ngoại tệ và là một sức mạnh mềm của quốc gia tuy rất nhỏ về diện tích và dân số không nhiều, nhưng đã thực sự trở thành cường quốc về thu nhập bình quân, là điểm đến của sinh viên nhiều nước ./. Nguyễn Chiến