Hội nhập quốc tế thêm mới vào trên cơ sở giữ vững độc lập tự chủ

Ông Vũ Khoan, Nguyên bí thơ Trung ương Đảng, Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ. Trên thực tế sự phát triển của nước ta một phần đáng kể gắn với quá trình hội nhập và hội nhập được coi như một phương cách để phát triển. Nhưng bất luận thế nào ta vẫn chủ trương tích cực chủ động hội nhập phải trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ. Có thể thấy rõ điều này trong cả thảy các văn kiện của Đảng và Nhà nước liên can tới câu chuyện này. Ấy vậy trong thực tiễn không phải ai cũng nhận thức đầy đủ và sâu sắc phương châm này và không phải lúc nào phương châm ấy cũng được quán triệt trong hoạt động thực tại. Sở dĩ vậy vì quả thật hai phạm trù “hội nhập quốc tế” và “độc lập tự chủ” có chỗ kênh nhau vì có người nêu câu hỏi: đã hội nhập quốc tế tức thị gắn kết với trần giới theo những “luật chơi chung” thì làm thế nào có thể giữ vững độc lập, tự chủ với cái nghĩa là tự mình quyết định công việc của mình được? Vậy ta hãy thử luận giải câu chuyện này để có nhận thức chung và cùng nhau hành động. Trong lịch sử lâu dài của nhân loại, các cộng đồng con người dần dần quy tụ lại với nhau để sinh tồn và phát triển, hình thành nên các dân tộc rồi các quốc gia. Tuốt các quốc gia dân tộc ấy đều có thiên hướng bảo vệ ích, sắc thái của bản thân mình, song song lại cần giao lưu với các dân tộc khác để phát triển; về kinh tế đó là nhu cầu về nguồn nguyên - nhiên - nguyên liệu để sản xuất và thị trường để tiêu thụ. Nhu cầu ấy tạo nên tính tùy thuộc lẫn nhau và thúc đẩy khuynh hướng quốc tế hóa và toàn cầu hóa, trong đó các nhà nước - dân tộc vừa chiến đấu để bảo vệ ích của mình, vừa hiệp tác để phát triển. Để “điều hành” quá trình có phần trái chiều nhau ấy, thế gian tìm cách hình thành các tổ chức vận hành theo các “luật chơi chung” mô tả trật tự kinh tế và chính trị quốc tế. Nhận thức rõ xu thế ấy nước ta chủ trương hội nhập quốc tế nhưng vẫn kiên trì độc lập tự chủ của mình. Vậy điều đó biểu lộ ở điểm nào? Phải chăng, trước hết phương châm ấy mô tả ở chỗ: có hội nhập hay không, vào tổ chức nào và vào lúc nè do ta chủ động lựa chọn và quyết định chứ không ai áp đặt được. Cố nhiên, thiên hạ có ưng không lại do quyền “độc lập, tự chủ” của họ và một khi lợi ích hai bên gặp nhau thì quá trình hội nhập sẽ diễn ra. Ta có thể kiểm nghiệm điều này qua tất thảy các sự kiện đánh dấu việc nước ta hội nhập quốc tế như SEV, LHQ, ASEAN, ASEM, APEC, WTO hay các FTA ngày nay như TPP, với EU, Liên minh quan thuế Nga, Belarus và Kazakhstan... Hai là, một khi hội nhập ta vẫn giữ vững được chế độ chính trị - tầng lớp, chính sách đối nội và đối ngoại của mình vì theo luật pháp quốc tế, quyền dân tộc tự quyết là bất khả xâm phạm. Cố nhiên cũng có những nước thành viên tìm cách áp đặt, “lái” ta đi theo hướng họ mong muốn; vấn đề chỉ là ta tỉnh ngủ nhận biết và khôn khéo bảo vệ lợi ích và quan điểm của mình mà thôi. Ba là, một khi hội nhập cố nhiên ta phải tuân các luật chơi chung nhưng trong nhiều trường hợp vẫn có điều kiện cò cưa thương lượng giành lấy những điều kiện tiện lợi nhất có thể; vấn đề chỉ là nghệ thuật thương thuyết, trao đổi lợi ích sao cho các bên đều có thể bằng lòng được. Ngoại giả, ý kiến độc lập tự chủ còn được diễn đạt trong sự tụ họp lực lượng, trình tự đàm phán nữa. Ta      Quảng Cáo     Điều đầu tiên là công ty đó phải có nhiều loại xe và nhiều mức giá khác nhau để quý khách có nhiều sự lựa chọn. Tiếp theo đó là chất lượng dịch vụcho thuê xe 4 chỗ, lái xe luôn phải ăn mặc lịch sự, vui vẻ và thân thiện với khách hàng. Giá thuê xe luôn tốt nhất và ổn định nhất trên thị trường cho thuê xe 4,5 chỗ. Việc cưới xin là việc hệ trọng của đời người, chính vì vậy phải lựa chọn một công ty cho thuê xe 4 chỗ như camry, altis, ford mondeo..., Lâu năm và uy tín. Công ty đó đã có rất nhiều khách hàng sử dụng và hài lòng về dịch vụ.  có thể thấy rõ điều đó qua các cuộc thương lượng kéo dài, gay khi ta nhập WTO hay TPP hiện chả hạn. Bốn là, tinh thần độc lập tự chủ còn có thể được trình diễn.# Cả trong phương cách thực thi các cam kết quốc tế, các luật chơi đã thỏa thuận vì quá trình hình thành các luật chơi thực ra phản chiếu sự dung hòa lợi ích và dương thế thường phải để ngỏ các “cửa ngách”. Tỉ dụ WTO vẫn cho phép vận dụng các hàng rào kỹ thuật mà nước ta đang vấp phải khi xâm nhập thị trường một số nước, tiếc rằng ta lại chưa biết cách vận dụng thạo thủ thuật này. Điều thứ năm và là điều quan trọng nhất là nội lực mang tính quyết định nhất. Nội lực ở đây bao hàm nghĩa rộng: cả trí năng, nhân lực, vật lực, tài lực, trong đó trí năng có ý nghĩa hàng đầu. Trí năng biểu hiện ở sự hiểu biết luật chơi, bản lĩnh, cách chơi, biết tổ chức lực lượng, điều hành công việc bên trong để tận dụng tối đa những dịp do hội nhập đem lại, hóa giải những thách thức do quá trình hội nhập đề ra... Kinh nghiệm những năm sau khi gia nhập WTO cho thấy rõ điều đó: chỗ nào ta biết phát huy thế mạnh bản thân, tổ chức công việc bên trong cho tốt thì thành công; ngược lại thì thua thiệt. Nói một cách dân dã thì hội nhập cũng giống như tham dự một “sân chơi”, mình phải tuân các luật chơi chung nhưng việc thắng thua lại phụ thuộc vào cách chơi, vào tài hoa và trí óc của chính mình. Xem như vậy thì hội nhập đâu có hạn chế việc vận dụng phương châm độc lập tự chủ; vấn đề chỉ là biết cách hành xử mà thôi. (Tháng 4/2014)  Vũ Khoan   Nguyên Bí thư Trung ương Đảng, Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ.